Christa Maes laat jongeren al dertig jaar de Beverse natuur ontdekken. Een deel van de interactieve doe-uitstappen die de creatieve natuurcoördinator daarvoor bedenkt, speelt zich af in een bijzondere zone havengroen. Met hun 127 hectare zijn de rietvelden van Kallo een rietbiotoop van ongezien formaat. Daarnaast leven er unieke soorten als de lepelaar en de moeraswespenorchis. Net als een luchtmacht vleermuizen, watervogels en rietbroeders, palmden die soorten het grootste deel van dat veilige leefgebied trouwens zélf in.

Profiel

  • Naam: Christa Maes
  • Functie: Natuurcoördinator Gemeente Beveren
  • Bedrijf: Hof ter Saksen
  • Leeftijd: 54

Verwezenlijkingen

  • Stelt interactieve en originele natuureducatieve programma’s samen
  • Toont jongeren de natuur in en rond de haven
  • Wijst publiek op het belang van rietbiotopen
  • Coördineert algemene natuuraangelegenheden in Beveren

“In 1988 zocht de gemeente Beveren een bioloog om de bomen en struiken van Hof ter Saksen te inventariseren. Oorspronkelijk was dat mijn taak en dat doe ik nog steeds. Daarnaast interesseerde educatie interesseerde mij eigenlijk ook en wilde ik al die kennis die ik via mijn job opdeed over wat er in de streek groeide delen. Daar had de gemeente oren naar en van het één kwam het ander: een leerpad, een leskoffer (kant-en-klare kist met didactisch materiaal) en 30 jaar later hebben we zestien leerpaden, twee leskoffers en tal van losse tentoonstellingen.”

“Verschillende van onze natuuractiviteiten houden we in de haven. In het Groot Rietveld komen we tijdens februari en maart mee padden overzetten met klasgroepen. Voorafgaand stoppen de groepen bij een tijdelijke amfibieënexpo in het schoolhuis in Kallo. Nadien lopen ze te voet naar de opvangemmers, die de vrijwilligers van Natuurpunt – die de paddenoverzetactie al meer dan 15 jaar verzorgen – speciaal afgeschermd hebben tegen roofdieren. Gespreid over de hele periode zetten we enkele duizenden amfibieën – want er zitten ook kikkers en salamanders in de emmers – over.”

Interactieve tochten

“In het Rietveld Kallo hebben we een volledige leeruitstap uitgestippeld. Eerst geeft de gids de inleiding over de historiek, wat er in het gebied te zien is en waarom die biotoop zo belangrijk is voor de soortenpopulatie. Daarna gaan ze in groepjes met schepnetten op zoek naar ongewervelde diertjes. De gids plaatst elk diertje in de voedselketen en zegt welke vogels, vleermuizen of vissen zich ermee voeden. Voorts worden onder andere de zuurstof en de doorzichtigheid van het water gemeten om te weten hoe diep er waterplanten kunnen voor komen. Die metingen gebeuren in groepjes, zodat zoveel mogelijk leerlingen dat kunnen doen. Tot slot spot de gids vogels en vertelt hij er weetjes over.”

“Elke leeruitstap duurt twee uur. Naast klassen kunnen ook verenigingen deelnemen. We pakken het heel interactief aan, want wat je zelf hebt ontdekt, onthoud je beter. Om de twee jaar organiseren we een zomerkamp in de haven. Vanuit de uitvalsbasis in het Jeugdcentrum Prosperpolder bezoeken we actief de haven en elke activiteit hangt thematisch vast aan de volgende. We bezoeken de Kieldrechtsluis en checken via een app wat de schepen daar afzetten. Nadien spelen we in Fort Liefkenshoek een handelsspel, dat simuleert hoe die goederen in de middeleeuwen verhandeld werden.”

Van schaap naar uil

“De volgende dag kan dan weer met een spel beginnen in de boomgaard van Prosperpolder. In die boomgaard grazen schapen, zij doen dat ook op de dijken. Waarom staan ze daar? Om het onkruid en het gras weg te eten, zodat de boomgaard en de orchideeën op de dijken beter kunnen groeien. Van de schapen kunnen we ook de wol gebruiken. Daarom is de volgende activiteit: wol spinnen en die kleuren met planten. Met die gekleurde wol maken we een uil. Waarom een uil? Omdat we daarna op zoek gaan naar braakballen. Dat doen we met een tractor, een typisch vervoermiddel van de boeren die in de polder werken. Veel van die boeren plaatsen een uilenbak, want de uilen vangen de muizen die aan de gewassen knabbelen. Zo hangt alles aan elkaar.”

“Specifiek in de Rietvelden doen de deelnemers aan het kamp een dagje mee aan natuurbeheer met Natuurpunt. Met hen verwijderen we de jonge boompjes tussen het riet en de groenknolorchis, die typische havenplant waar havenheld René al over vertelde. Ook dat is natuureducatie. Het Rietveld zit nog maar een paar jaar in het educatief aanbod en het is zeer populair.”

Rugstreeppad heerst, lepelaar fascineert

“Ons team bestaat uit tien gidsen. Kort voordat ze een groep begeleiden, gaan ze al eens verkennen wat er in bloei staat, waar er nesten zijn en wat er te bekijken valt. Een natuureducatiepad is niet zoals een museum, waar het schilderij er altijd hangt. Als je naar het Rietveld trekt, weet je nooit op voorhand wat er te zien zal zijn. Dieren laten zich zelden zien wanneer je met een groep onderweg bent. Er zijn nu met de droogte bijvoorbeeld veel minder waterplassen of moerasgronden en diens specifieke dieren en planten.”

“Bij de paddenoverzet treffen we al eens een rugstreeppad aan. Dat is een heel specifieke soort voor de streek. Zij trekken niet, maar nestelen zich in de buurt van een poel en blijven daar. Op een natuurkamp hebben we een keer een woudaapje gezien. Mijn favoriete dieren zijn echter de lepelaars. Die vind ik prachtig. Al zijn al die kleine rietzangers, zoals de cetti’s zanger, ook wel schattig.”

Zelf afgedwongen

“Als je zag hoe het Rietveld vroeger was en hoe het er nu uitziet, dan vind ik dat de natuur zich er enorm snel en fantastisch ontwikkeld heeft. Dat is typisch voor dit type natuur, het groeit sneller dan bossen. Het feit dat almaar meer vogels naar hier komen, wijst erop dat het goede natuur is. Hetzelfde met de vleermuizen. Twee jaar geleden zijn we met het natuurkamp vleermuizen gaan spotten in Ouden Doel en dit jaar hadden we evenveel succes in Kallo. Het zit hier vol: laatvliegers, dwergvleermuizen, watervleermuizen en rosse vleermuizen; je ziet er veel. Het is fantastisch om te zien hoe biodivers onze gemeente is.”

“Het Rietveld Kallo is aangelegd als compensatie voor de aanleg van de Liefkenshoek spoortunnel. Het Groot Rietveld ontstond spontaan. Het lag opgespoten te wachten op verdere ontwikkeling. In feite heeft de natuur daar zelf haar plaats afgedwongen en zich zo goed ontwikkeld, dat alle partijen (haven, gemeente en natuurorganisaties) overtuigd waren van haar waarde. Net als de schapen, vreet een kudde konikpaarden er de houtige gewassen weg. Ze lopen wild rond. Als je ze ziet, mag je ze zeker geen eten geven. Je mag ze evenmin aantrekken of aaien. Zij doen het niet-menselijke beheer. Het is een oerras, dus ze hebben geen stal of extra zorg nodig.”

Doe mee!

Als wereldhaven is de haven van Antwerpen cruciaal voor de economische welvaart van het land. Daarvoor moet zij blijven ontwikkelen in harmonie met natuur en milieu. Ontwikkeling Havengebied Antwerpen legt daarom nieuwe leefgebieden aan, waarin fauna en flora weelderig bloeien.

Daarnaast kan Moeder Natuur rekenen op haar groene garde, waarin havenhelden als Christa doen wat ze kunnen om respect voor haar af te dwingen. Want wat je jongs af aan waardeert, hou je op latere leeftijd in stand. Dankzij hun inzet, blijven de groene oases een echte trekpleister voor mens en dier.

Ben jij of ken jij iemand die de natuur koestert? Of die zich ontfermt over planten en dieren? Laat het ons weten, want wie de havennatuur beschermt, verdient een bloemetje!

Start typing and press Enter to search