Een gemotiveerd team van langdurig werklozen bouwt op dit moment een replica van de legendarische Belgica. Met die driemaster schreef de Belgische ontdekkingsreiziger Adrien de Gerlache internationale scheepvaartgeschiedenis toen zijn expeditie in 1898 als eerste ooit overwinterde op de Zuidpool. Omdat het originele vaartuig langzaam maar zeker vergaat op de bodem van de Noorse Zee, tekende scheepsarchitect Dirk Meulemeester een waarheidsgetrouw ontwerp. Dankzij tal van sponsors uit de havenwereld blijft niet alleen dat stuk vaderlandse scheepvaarttrots fysiek verankerd in de maatschappij, ook de sociaal kwetsbare bouwers vinden via het project makkelijker werk.

Profiel

  • Naam: Dirk Meulemeester
  • Functie: Scheepsarchitect
  • Bedrijf: Pollux
  • Leeftijd: 64

Verwezenlijkingen

  • Ontwierp replica van de legendarische Belgica
  • Coördineert team van sociaal kwetsbare werklui bij de bouw
  • Bouwde eigen woonboot
  • Houdt belangrijke schepen uit geschiedenis in ere

“De replica van de Belgica is het derde initiatief van Vzw De Steenschuit. Die stichting bouwt klassieke schepen als sociale projecten voor mensen die om welke reden dan ook langdurig werkloos zijn. Het gaat dan over vluchtelingen, mensen met een enkelband, lager geschoolden… personen die niet gemakkelijk werk vinden en die via de VDAB bij de Steenschuit terecht komen. Na T/S Rupel en de Gentse Barge zochten ze in 2006 een volgend project. Om daar sponsors voor te vinden, moest dat een Belgisch schip zijn. Hun oog viel op de Belgica, het ontdekkingsschip dat als eerste ooit overwinterde op de Zuidpool.”

“Expeditieleider was de Limburger Adrien de Gerlache. zijn expeditie heeft internationaal veel indruk gemaakt. Maar cru gezegd: dat was puur toeval. Zoals zoveel verwezenlijkingen in de wetenschap. De bedoeling van de Belgica was om naar de Zuidpool te varen, daar wetenschappelijk onderzoek te doen en voor de winter terug te komen. Omdat ze vastgevroren was, heeft ze daar een jaar gelegen. Veel mensen hadden die expeditie opgegeven, totdat het schip opeens terug verscheen.”

Mysterieus gezonken

“Na de expeditie verkocht de Gerlache de Belgica, want hij kampte met financiële moeilijkheden. Hij heeft haar nog een keer terug gekocht, opnieuw verkocht en uiteindelijk is ze in Noorwegen verzeild geraakt. In Noorwegen diende de Belgica tijdens WO II als munitiedepot. Daar is ze gezonken. Over hoe dat gebeurde, bestaan twee theorieën. Ofwel is ze door een schokgolf van een naburig bombardement overspoeld, ofwel hebben de Engelsen haar laten zinken om te beletten dat de munitie gevonden zou worden. Het wrak ligt op de bodem van de Noorse Zee en gaat heel snel achteruit. Het schip lichten zit er niet meer in, het enige dat we van de echte Belgica nog gaan zien zijn losse stukken.”

“Toen de Steenschuit mij contacteerde, zat het project al zeven jaar in het slop. Iemand uit mijn netwerk had hen mijn naam doorgegeven. Schepen ontwerpen en bouwen zit bij mijn familie in de bloed. Mijn grootvader is scheepscommandant geweest en tijdens de oorlogen was hij havencommandant. Mijn vader was scheepsmachinist en toen ik één jaar was heeft hij samen met mijn moeder een tjalk gekocht. Sindsdien heb ik al mijn vrije tijd op boten doorgebracht.”

Wonen op zelfgemaakte boot

“Bij mij is het zo erg dat het enige waarop ik echt graag wil wonen een boot is. Daarom heb ik er zelf één ontworpen en gebouwd (lacht). Ze ligt in de jachthaven aan het MAS en dat is waar ik woon. Als ik vroeger een tekening maakte, was dat er één van een boot. De scheepstekeningen die mijn vader mij liet zien, kon ik al natekenen toen ik 12 jaar was. Dat tekentalent heb ik van mijn moeder, want zij was de eerste vrouw die ingeschreven was in de richting architectuur. Aangezien ik zo graag tekende en een passie voor boten heb, was scheepsarchitect de perfecte job.”

“Om eerlijk te zijn had ik geen zin in het Belgica-project. Moesten ze het mij al in 2006 gevraagd hebben of ik een schip van 40 meter lang en 7,50 meter breed zou willen nabouwen, had ik gezegd: “begin er niet aan.” Sponsors hadden er echter al zeven jaar geld in gestoken, dus ze konden niet meer terug. Ik ben gaan kijken en er bleek nog helemaal niets te zijn. Vandaar zei ik dat ik helemaal opnieuw wilde beginnen. In 2013 hebben we een nieuw ontwerp gemaakt.”

Massaal gefotografeerd

“Nu denk ik dat het project wél zal slagen. Van de originele Belgica bestaan geen tekeningen, wel massa’s foto’s en er zijn opmetingsgegevens uit 1896. Die werkschetsen en foto’s hebben we gekregen van de familie de Gerlache. Foto’s waren toen behoorlijk scherp, we konden veel details zien. De replica zal aan de buitenkant sterk op de originele gelijken. Aan de binnenkant helemaal niet. Vandaag zijn er andere veiligheids- en kwaliteitsvoorschriften en omdat het de bedoeling is dat het schip effectief zal varen, moeten we die respecteren.”

“Ondertussen staan alle spanten overeind. Nu zijn we aan het experimenteren hoe dik we de huidplanken kunnen maken en zijn we de waterdichte schotten aan het lassen. Mijn taak is toezien dat die sociaal kwetsbare mensen elk hun taak hebben. Zíj bouwen het schip. Zodra we uitgedokterd hebben hoe we de huid gaan leggen, komen er vier lagen over de spanten te liggen. Vervolgens starten we een parallelproject voor de binnenkant. Omdat daar geen houtbouw aan te pas komt, ben ik van plan om daar Werkvormm voor in te schakelen. Eveneens een sociaal project, maar dan gericht op metaalbewerking en loodgieterij.”

Sociaal kwetsbaren opnieuw aan de bak

“80% van de mensen die meewerken aan projecten van de Steenschuit gaan terug aan het werk. Bij ons leren ze op tijd komen, in een hiërarchische lijn werken en de juiste werkattitude aan de dag leggen. Dat maakt het hen eenvoudiger om door te stromen naar een échte job. Deze schepen zijn doelen voor hen, iets waarvoor ze zich kunnen motiveren. Eenmaal zij bezig zijn met hun taak en ze zien hoe het geheel groeit, merk ik dat die mensen echt opgaan in hun deel. Evengoed zij er die na enkele weken afvallen. Wat ze maken is wel echt goed, onze voormannen zien toe op de kwaliteit.”

“Over waar de Belgica komt te liggen, zijn de gesprekken bezig. Ik heb ooit gezegd dat we hem in 2020 uit de loods hopen te halen voor de laatste afwerkingen. Net als wanneer hij uiteindelijk weer zal varen, hangt dat af van sponsors en de toekomstplannen. Naast het Havenbedrijf Antwerpen, zijn onze grootste sponsors DeMe, BASF, DP World… een aantal grote spelers.”

Doe mee!

De Antwerpse haven draait al eeuwenlang mee als wereldhaven. Op haar oevers, dijken en omgeving is geschiedenis geschreven. Schepen en bemanningen van allerlei pluimage hebben haar wateren bevaren en daar historische sporen nagelaten. Daarom beschermt de haven haar erfgoed en ontvangt ze recreanten die van haar schatten willen genieten.

Vele sporen van de vaderlandse scheepvaartgeschiedenis liggen helaas op diepe zeebodems. Gelukkig bouwen vakmensen die zoals Dirk een passie voor klassieke vaartuigen hebben, zulke vergane legendes na. Zo blijven hun verhalen fysiek aanwezig en overleven zij de tand des tijds.

Zoals Dirk zijn er nog mensen die zorgen dat aloude havenlegendes levendig blijven. Ken jij iemand die regelmatig activiteiten organiseert in of rond de haven of iemand die wandel- en fietsroutes uitstippelt? Of ben jij zelf zo iemand? Nomineer jouw havenheld en wij voorzien een titanisch eresaluut!

Start typing and press Enter to search