De geschiedenis van de Waaslandhaven is helemaal anders dan die van haar moederhaven in Antwerpen. Eloquente encyclopedieën van Gidsenvereniging Beveren maken er een kunst van om diens verhalen op een amusante manier aan bezoekers van het gebied te vertellen. Menigeen hing aan hun lippen en vandaag merken voorzitter Gie Beirnaert en pioniergids Karin Verbraeken dat de interesse nog steeds blijft groeien.

Profiel

  • Naam: Karin Verbraeken & Gie Beirnaert
  • Functie: Gids
  • Bedrijf: Gidsenvereniging Beveren
  • Leeftijd: 60 & 68

Verwezenlijkingen

  • Leiden groepen rond het Waaslandhavengebied
  • Vertellen aan jong en oud boeiende geschiedkundige verhalen
  • Reageren gepast op vagen of onverwachte situaties
  • Passen hun verhalen voortdurend aan de actualiteit aan

Karin: “Nog voor er van een gidsenvereniging sprake was, organiseerde oud-leerkracht en later directeur van de Gemeenteschool van Kieldrecht Lucien Deckers uitstappen naar Doel en omgeving. Op dat moment was men net de gronden aan het opspuiten en de dokken aan het graven van de Waaslandhaven. De eerste vier bedrijven vestigden zich al langs de Ketenislaan. De toeristische dienst en de cultuurraad van de gemeente Beveren pikten die uitstappen op en kwamen op het idee om gidsen op te leiden. De cursus begon in 1986, het jaar waarin mijn man en ik naar Beveren verhuisden. Het eerste wat ik las, was die gidsencursus. Voor mij was dat de kans om opnieuw aansluiting te vinden met mijn studies geschiedenis én mijn werkervaringen in de havens van Rotterdam, Terneuzen en Gent.”

Concentratiekamp

“Nog voor de cursus ten einde was, kon ik mijn opgedane kennis al bewijzen. Mijn vuurdoop was met een bus jongeren van Up With People, een internationale groep die zich verenigt rond muziek. Zij kwamen net van het voormalige concentratiekamp van Breendonk en waren daar nog zwaar van onder de indruk. Die mocht ik enthousiast maken over een woestijn met schelpen en vier bedrijven erin, niet evident! Nadat de eerste lichting gidsen afgestudeerd was, besloten we om ons in 1987 structureel te organiseren in de Gidsenvereniging Beveren.”

“Onze eerste 50 leden gaven honderden gidstochten aan scholen, verenigingen en andere bedrijven uit binnen- en buitenland. We moesten bijgevolg ook Frans-, Duits- en Engelstalige rondleidingen aankunnen. Telkens er iets in de pers verscheen, stegen de aanvragen evenredig. Om die voortdurende stijging op te vangen, zijn er ondertussen vier cursussen gegeven en Gie is iemand van de nieuwste lichting.”

Gie: “Ik volgde in 1976 de gidsencursus van Stad Antwerpen omdat geschiedenis en kunst mij sterk interesseren, net als de haven trouwens. Mijn vader was fotograaf bij Stad Antwerpen. Van alles wat er in de haven gebeurde, had hij foto’s. Als kind mocht ik mee in de archieven neuzen en daar is mijn belangstelling ontstaan.”

Belangrijke humor

“Acht jaar geleden ben ik met pensioen kunnen gaan en drie jaar later zag ik de aankondiging voor de gidsencursus in Beveren. Die heb ik onder meer gekregen van deze eminente dame naast mij. Ik heb mij erg geamuseerd, maar we waren maar met zes. Daarom spelen we met het idee om in 2019 opnieuw een cursus in te stellen. Wellicht met minder strenge criteria dit keer. Basiskennis geschiedenis is nuttig, maar je moet vooral een goede verteller zijn. Je moet de geschiedenis per onderwerp in een leuk en grappig verhaal kunnen steken, dat blijft beter hangen.”

 

Karin: “Humor is inderdaad belangrijk. Groepen komen om iets bij te leren, maar ook om te genieten. Een grap dat ik bij schoolgroepen vertel is diegene over de voorraad water- en gasbuizen op de terminal van Europort. “Kijk mannen, die buizen worden in juni na de examens uitgedeeld. Jullie leerkracht heeft er net enkele besteld.” Gidsen in multitasken: je moet je verhaal juist brengen, de chauffeur leiden én reageren op je publiek. Zonder je draad kwijt te geraken, zoals ik één keer had.”

“Ik was onderweg met een groep onder leiding van onze toenmalige burgemeester. “Burgemeester”, vroeg ik, “hebben we nog tijd om tot in het Vrasenedok te rijden?” Hij zei heel kortaf: “Nee, mevrouw! Tot áán het Vrasenedok, niet erin.” Duidelijk niet om te lachen, puur om mij erop te wijzen dat ik een verkeerd voorzetsel had gebruikt. Inpikken op de actualiteit werkt ook altijd. Sowieso hebben enkele mensen dat ook gelezen en dan begint het te roezemoezen in de bus. Dat is een ideaal moment voor een pittige dialoog.”

Vast gereden in dijk

Gie: “Het is wel aan ons om op de hoogte te blijven. De info over onze kastelen verandert niet, maar in de haven kan op een maand tijd van alles veranderd zijn. Sommige gidsen zijn bang om de haven te doen. Omdat er zoveel over te weten is, maar ook om met de bus verloren te rijden.”

Karin: “Of in panne te vallen. Scholen nemen we altijd naar de drie landschappen: we beginnen in de haven, dan rijden we door het landbouwgebied en we eindigen met een wandeling door het Verdronken land Van Saeftinghe. Tijdens zo’n schooluitstap reden we eens met een zware bus over een binnendijk met kasseien. De bus moest uitwijken en reed zich vast in de dijk. Dus moest ik bij een boer gaan vragen of hij die met zijn tractor los wilde trekken.”

Gie: “Er zijn chauffeurs die met een bang hart over die polderwegen rijden en er zijn er zelfs die dat weigeren. Aan de radartoren geraak je bijvoorbeeld niet met de bus, terwijl dat een heel mooie trekpleister is. Wat dat betreft is er nog wel wat werk. In het échte havengebied is er evenmin een parkeerplaats voorzien voor een bus. Het Deurganckdok kunnen wij alleen maar voorbij rijden zonder te stoppen. Voorzie daar toch een stopplaats met eventueel een verhoogd platform!”

“Let op, er zijn al sterke investeringen gedaan. In de Kallosluis hangen op de eerste verdieping luchtfoto’s en ander didactisch materiaal. In het Kieldrechtsluisgebouw ligt er sinds kort een havenkaart op de vloer. Echt iets leuks, ze is voldoende groot zodat ik letterlijk door de haven kan wandelen en wijzen. Met die luchtfoto’s kan je mooi en chronologisch uitleggen hoe de haven in het Waasland gegroeid is.”

Verschillende geschiedenis

Karin: “Wat weinig mensen daarover weten is dat de haven laat in de 19e eeuw al plannen had om uit te breiden naar wat nu Burcht is. Met de overstroming van 1953 en de verzanding van Zwijndrecht zijn die plannen bijgestuurd naar het Waasland, zonder dat er dorpen geannexeerd moesten worden zoals op Rechteroever gebeurd was.”

Gie: “Extravagante verhalen of oude tradities zoals die uit de historische haven op Rechteroever hebben wij helaas niet. Hier hebben nooit dokwerkers met zakken van 50 kg op hun schouders rondgelopen of weides met natiepaarden gelegen. In de Waaslandhaven gaat het over containers, grote machines en tegenwoordig heel vaak het milieu- en natuuraspect.”

Karin: “Aan de Haandorp vertel ik bijvoorbeeld over de poel waar speciaal voor de beschermde rugstreeppadden een tunneltje is aangelegd. Die beschermde soorten zijn nog zo’n nieuwigheid in ons havenverhaal. De oeverzwaluwen die nesten maken in de zandhopen, de lepelaars die broeden in Verrebroek,…dat maakt het rauwe havengebeuren luchtiger om over te vertellen.”

“Voor ons is dat ook leuker. Wij zijn blij dat mensen speciaal naar hier komen om ons die verhalen te horen vertellen. De dag dat wij die blijdschap verliezen, moeten we stoppen. Maar dat zit er nog lang niet aan te komen. Het aantal aanvragen blijft stijgen, zeker voor de haven.”

Doe mee!

De Antwerpse haven draait al eeuwenlang mee als wereldhaven. Op haar oevers, dijken en omgeving is geschiedenis geschreven. Schepen en bemanningen van allerlei pluimage hebben haar wateren bevaren en daar historische sporen nagelaten. Daarom beschermt de haven haar erfgoed en ontvangt ze recreanten die van haar schatten willen genieten.

Dankzij welbespraakte havenencyclopedieën als die van Gidsenvereniging Beveren geraakt die rijke havenhistorie bekend bij een breed publiek. Voor hen is het een passie om jong en oud te boeien met oude en nieuwe anekdotes uit de plooien van de tijd.

Zoals Karin en Gie zijn er nog mensen die het verhaal van de haven op hun manier vertellen. Ken jij iemand die zich verdiept in de geschiedenis en die kennis overdraagt? Of ben jij zelf zo iemand? Nomineer jouw havenheld en wij vereeuwigen hem of haar met een eerbetoon!

Start typing and press Enter to search