“Hoe waardevol traditionele schepen zijn, heb ik van mijn vader meegekregen. Hij heeft mij verwekt toen het legendarische marine-assistentieschip de Kamina, waar hij als radaroperator werkte, onverwachts naar de droogdokken moest voor een spoedherstel. Vlak voor hij in dienst gegaan was, was hij getrouwd met mijn moeder en door dat spoedherstel kon hij haar enkele uren bezoeken. Negen maanden later was ik er.”

Profiel

  • Naam: Pit De Jonge
  • Functie: Maritiem journalist en fotograaf, zeiler en eventorganisator
  • Bedrijf: Water-rAnt
  • Leeftijd: 62

Verwezenlijkingen

  • Haalt oude, traditionele schepen naar Antwerpen
  • Vrijwaart watererfgoed van de sloop
  • Schudt het nautische DNA van België wakker
  • Schiet sprankelende maritieme foto’s

Tragische maritieme muurschilderingen

“Tot zijn laatste uren was mijn vader een begenadigd schilder en tekenaar van maritieme taferelen, die hij als zeezeiler zelf gezien had. Op zijn werken zie je hetzelfde terugkomen, waar ik nu voor ijver: respect voor watererfgoed. Eén schilderij is bij mij blijven plakken. Het toont hoe een duidelijk afgetakelde driemaster naar de sloperij gesleept wordt. Het schilderij heet ‘The Convict’, de veroordeelde. Mijn vader kon niet vatten hoe het mogelijk was dat zo’n schoonheid vernietigd moest worden, terwijl je dat net zo goed een nieuwe bestemming kan geven. Zijn werken staan hoog aangeschreven, want hij mocht tentoonstellen in Portugal en Parijs. Die persoonlijke tentoonstellingen waren zo succesvol, dat er na de vernissage werk moest bijgehangen worden.”

“Later zou ik de taferelen op zijn werk allemaal zelf zien. Neem nu de oude vlotkraan die momenteel naast het MAS ligt. Daarvan zei men van dat het een hoop oud roest was. “Brand dat in stukjes en zorg dat het uit het stadsbeeld verdwijnt”. Terwijl die vlotkraan een stuk technisch vernuft was, waarvoor men speciaal naar de Antwerpse haven kwam. Als je ernaar gaat kijken, zal je zien dat er rails op liggen. Zo konden ze de kraan verrollen en stabiliseren naarmate de last die ze hief verschoof. Pas als je dat verhaal vertelt en zegt dat die vlotkraan voor een groot deel van onze welvaart gezorgd heeft, wil men ze ineens restaureren.”

Verzeild en verankerd in botenwereld

“Naast schilder was mijn vader zeer fervent zeiler. Mijn droom was om net zo competitief te zeilen als hem. Vanaf mijn 14e leerde ik zeilen in het Galgenweel en iets later voer ik samen met mijn ouders met de familieboot. Daar testte hij wat ik al kon. Doordat ik zeilschool heb gevolg bij Bloso in Nieuwpoort, kreeg ik de zeiltechnieken sneller beet.”

“Na mijn middelbaar ben ik in de fotografie gestapt. In artistieke navolging van mijn vader, ik had alleen geen geduld om te tekenen. Ik deed fotoschool en ging vervolgens naar het RITS in Brussel. Onmiddellijk daarna verzeilde ik in de fotojournalistiek en in de maritieme journalistiek. Daar heb ik gezien dat het niet alleen een kwestie is van een oud schip boven water brengen en dat behouden. Daar hangt een heel verhaal rond over de mensen die het ooit gebouwd hebben, de technologie die erin zat, de reizen die het gemaakt heeft, de ontdekkingen die het gedaan heeft, hoe het schip zijn voorganger overtroffen heeft enzovoort.”

Met Mercator naar Mars

“Iedereen die ik tot op heden heb ontmoet, vindt die verhalen over watererfgoed boeiend. Zij zijn onderdeel van onze wereldgeschiedenis, het heeft bepaald hoe Antwerpen er vandaag uitziet. Daarom halen wij met ons Water-rAnt evenement regelmatig watererfgoed naar hier, om ons aan ons nautische DNA te herinneren. Dat gaat verder dan oude boten met masten en katoenen zeilen. Ook de tradities en cultuur die daaraan vast hangen horen daarbij. Cartografie evenzeer. Als de mens straks naar Mars vliegt, heeft hij navigatieprojecties van onze Mercator bij. Dan heb je nog de bruggen. De Nassaubrug langs waar iedereen naar het MAS gaat is de oudste waterkrachtbrug van Antwerpen. De manier waarop het Felix Pakhuis en alle andere loodsen gebouwd zijn, behoren ook tot dat erfgoed.  Antwerpen was de eerste haven in de wereld waar de spoorwegen tot vlak aan het schip reden. Zo kon men met één kraanbeweging het stuk bulkgoed op het spoor zetten en wegvoeren. Door met Water-rAnt die verhalen te vertellen, begrijpt het grote publiek ze beter en kan het die naar waarde schatten.”

“Iedereen heeft wel ergens een familielid dat op een schip gewerkt heeft. Dat bedoel ik met nautisch DNA. Met mijn ex-vrouw heb ik jarenlang in Brussel gewoond. Op een gegeven dag moest de buurvrouw naar een ouderlingentehuis. Dat mens was in tranen, dus zijn we haar nog even gaan troosten. Zij begon te vertellen  hoe zij in de jaren ’30 met haar man – we zijn in Schaarbeek hé – met een schip stenen vanuit Wallonië vervoerde om aan de Zuiderzee in Nederland de afsluitdijk te gaan bouwen. Nog een voorbeeld: in een interview met Radio 2 vertelde ik dat in de jaren ’50 de laatste stoomsleepboten uit de vaart zijn gegaan. Ik wandel buiten en ik word gebeld: “Zeg mijnheer De Jonge, dat was fantastisch hoor, maar je mag niet liegen hé.” “Hoezo”, zei ik. “Ik heb nog de laatste stoomsleepboot uit het dok gevaren in 1963.” Zo zie je maar dat de verbinding tussen de nautische wereld en de bewoners groter is dan we vermoeden. Maar het slaapt. Door dat met Water-rAnt allemaal te laten zien en die dynamiek te beleven, hopen wij dat bij de mensen aan te wakkeren.”

Huwelijksnacht met graanzuiger

“Door eerst als zeiler en later als observator betrokken te zijn achter de schermen van internationale reünies of restauratiewerkplaatsen van traditionele schepen, heb ik gezien hoe je zulke events best aanpakt. Een schip waar ik heel trots op ben dat we het hier gekregen hebben is de Graanzuiger, die momenteel naast het MAS ligt. Die hebben we laten komen in 2007. Iedereen verklaarde ons knettergek. Het was al een evenement op zich om die van Rotterdam naar hier te slepen. Eenmaal hij hier stond, stonden ze in rijen van zes aan te schuiven om mee aan boord te gaan. Tot de laatste dag hebben we moeten vechten om daar twee binnenschepen naast te leggen: één leeg en één met graan, zodat ze zuiger konden zien werken op zijn stoommachine.”

“Het absolute toppunt was dat ik daar rondliep met een ploeg van het VRT-journaal. Pim, de verantwoordelijke van het havenmuseum Rotterdam, klampte mij vast en zei “kom eens, ik heb iets interessants voor u.” Hij liet mij twee oudere mensen zien. “Dit zijn mijnheer x en mevrouw y en zij gaan aan boord van het schip, want zij hebben hun eerste huwelijksnacht hier doorgebracht.” Ik denk nog vaak: dat is de samenloop waar we het voor doen!”

Schrob schoner dan Mr. Proper met azijn

“Over huwelijksnachten gesproken: in de eerste regel van het huwelijkscontract met mijn vrouw staat dat wij ons in de botenwereld moeten bewegen. Zij zeilt ook heel heftig en wij hebben een moderne boot waarmee wij dat samendoen. We leerden elkaar in een kroeg van Antwerpen kennen en we kwamen er toevallig op uit dat we allebei vaarden.”

“Iets waar we wel eens ruzie over maken is welk schoonmaakmiddel we gebruiken. Toen ik mee een replica van de Endeavour van Captain James Cook vanuit Schotland naar België mocht varen, was dat een experience of a lifetime. Je gaat mee de mast in, schuurt mee het dek, slaapt mee in hangmatten en staat om 6 uur mee op het achterdek te huppelen om van de nachtstijfheid te bekomen. Daar aan boord heb ik geleerd dat je fantastisch kan poetsen met azijn. Cook heeft dat in 1666 ingevoerd. Het is het beste middel tegen ongedierte en gaat allerlei ziektes en bacteriën tegen. Het was bovendien het goedkoopste schoonmaakmiddel dat je kon vinden en het is biologisch afbreekbaar. Dat geldt nog steeds! Sindsdien maak ik ruzie met mijn vrouw: neen, geen Mr. Proper. Schoonmaakazijn!”

Doe mee!

De Antwerpse haven draait al eeuwenlang mee als wereldhaven. Op haar oevers, dijken en omgeving is geschiedenis geschreven. Schepen en bemanningen van allerlei pluimage hebben haar wateren bevaren en daar historische sporen nagelaten. Daarom beschermt de haven haar erfgoed en ontvangt ze recreanten die van haar schatten willen genieten.

Dat de waardevolste van die traditionele restanten uit de scheepvaart regelmatig nog eens terugkeren, is volledig te danken aan havenhelden zoals Pit. Doordat zij zich over de overblijfselen uit het verleden ontfermen en zich in hun boeiende verhalen verdiepen, blijven de sporen van de rijke historie te bewonderen.

Zoals Pit zijn er nog mensen die zorgen dat er iets te doen is in het havengebied. Ken jij iemand die regelmatig activiteiten organiseert in of rond de haven of iemand die wandel- en fietsroutes uitstippelt? Of ben jij zelf zo iemand? Nomineer jouw havenheld en wij zetten hem of haar op een sokkel!

Start typing and press Enter to search