“Eind vorig jaar hebben we met de Groene Tornado’s de boomgaard op de Huzarenberg (Stabroek) heringericht. Afgaande op de 30-jarige den die daar almaar meer zonlicht wegnam, lag dat gebied er net als de uitgestrekte boomgaarden tussen de polder en de Kempen al decennialang verwilderd bij. Met de steun van Indaver hebben we daar nieuwe fruitbomen geplant en diegene die er nog stonden opgesnoeid. Als er geen late vorst opkomt dit voorjaar, kunnen we binnenkort weer havenfruit eten.”

Profiel

  • Naam: Willy Ibens
  • Functie: Vrijwilliger en groepsleider Groene Tornado’s
  • Bedrijf: Natuurpunt
  • Leeftijd: 69

Verwezenlijkingen

  • Klaart nuttige klussen met ex-gedetineerden en personen met psychologisch dipje
  • Houdt waardevolle natuurhabitats spik en span
  • Sprong in de bres voor honderden hectare natuurgebied
  • Laat fruitgaarden van weleer herleven

“Het is daar twee hectare groot, dus het zal nog een tijdje duren eer grote afname mogelijk is, maar we gaan de boomgaarden terug volplanten met appel- en perenrassen die daar goed gedijen. Hetzelfde zijn we zinnes met de boomgaard van de hoeve Kerschot (aan de Kuifeend). De laatste boer van Oorderen had daar zijn boerderij. Die boerderij is afgebroken, maar zijn boomgaard is bewaard gebleven. Vermarkten zal niet aan ons zijn, maar het is wel de bedoeling dat er iets met dat fruit gebeurt. We planten die boompjes niet voor show aan.”

Terugkeer in maatschappij via groenbeheer

“Drie jaar geleden kreeg ik vanuit justitie de vraag of ik iemand die net vrijgekomen was een job kon geven. Hij had één jaar in de gevangenis moeten zitten omdat hij een wietplantage had, dus ik wist dat hij ervaring had met natuurbeheer (lacht). Iemand die vrijkomt, vindt moeilijk werk en dus wilden ze hem aan het werk zetten om hem op het goede pad te houden. Hij liep daar rond met een enkelband, dat was voor mij iets totaal nieuw. Samen met een collega nam ik hem mee om wat klusjes op te knappen in de natuurgebieden in en rond de haven.”

“De eerste job die we met hem gedaan hebben was de broedplaats voor de meeuwen in de buurt van Indaver vrijmaken. Meeuwen houden niet van bomen, dus gingen wij die enkele donderdagen kappen. In het begin met twee of met drie, geleidelijk aan is dat gegroeid. Die man heeft zo een jaar met ons gewerkt en omdat dat zo goed ging, kregen we van justitie nog enkele personen die vrijkwamen ter beschikking.”

Heilzaam bij burn-out of psychisch dipje

“Op dit ogenblik zijn er geen mensen bij ons die doorgeleid zijn via justitie. Wel enkele van de VDAB of andere organisaties, die willen voorkomen dat mensen zonder job te lang thuis zitten. Zo onderhouden ze sociaal contact. Andere mensen die komen helpen, hebben het psychisch moeilijk of kampen met een burn-out en dan helpt het hen blijkbaar om hun zinnen eens te verzetten. Die beginnen soms spontaan over hun situatie te praten en dan voel je dat ze daar steun uithalen bij de andere Tornado’s. Dat vind ik het mooie aan het project: ze maken zich zinvol voor de natuur en halen er ook op menselijk vlak heel positieve ervaringen uit.”

“Hoewel het een heel diverse groep, ook qua leeftijd en huidskleur, hebben we nog nooit een conflict gehad. Het is een fysieke inspanning, maar we doseren, zodat het niet te zwaar wordt. Soms zijn we met twaalf, soms met acht en veel meer moet dat dikwijls niet zijn. Zo heeft iedereen job en loopt er niemand voor spek en bonen bij. Het is in openlucht en in groepsverband, dat maakt het al leuker. In de winter brengen we onze vuurkorf mee. We maken soep. Nadien sluiten we af in onze loods in Ekeren met een drankje en een babbel. Zo blijft het gezellig en dat vind ik heel belangrijk.”

Hevige werkers

“Onze groep werkt vooral in en rond het havengebeid, zowel op linker- als rechteroever. Onze naam hebben we gekozen omdat sommige van die voormalige gedetineerden er nogal hevig invlogen (lacht). Ik herinner mij een Serviër, die zakkenroller was geweest. Wanneer we vogelkers moesten verwijderen, vloog die daar echt heel intensief in. Wij kunnen eigenlijk alles. Wij hebben een zitmaaier, een bosmaaier en een ijzeren ‘paard’. Dat is een klein toestelletje op rupsbanden om zware ladingen, zoals boomstammen, te vervoeren. Wij gebruiken dat regelmatig in de haven, omdat het in moeras kan rijden. Later dit voorjaar gaan we het wandelpad in de Opstalvallei maaien. Wat wij nog heel vaak doen is wilgen uit het riet halen, zodat de soorten die dat riet nodig hebben om duurzaam te overleven zich kunnen vestigen. Daar zijn doelstellingen voor.”

“Al die karweitjes en machines leren wij de mensen aan. Juist met een kettingzaag mogen ze alleen maar werken als ze een opleiding hebben gevolgd. Niet dat wij vaak grote bomen moeten vellen. Het plezante is dat we dankzij de Groene Tornado’s nu dingen doen, die waar we vroeger geen volk voor hadden. Nu we daar sneller bij geraken, zie je het resultaat. Ik doe dat heel graag en het geeft mij heel veel voldoening om met die mannen te werken.”

Opportunistische oeverzwaluwen

“Zelf kap ik het liefste de moeilijke bomen. Dat zijn diegene waarvoor je in de boom moet klimmen (lacht). Al ben ik de laatste tijd vooral bezig met coördineren. Vorig jaar haalden we de krant met onze zwaluwbakken. In de haven broeden zo’n 1500 oeverzwaluwen en de meeste nesten in zanddepots. Dat zijn bergen of wanden van zand, dat met vrachtwagens afgezet wordt, wanneer er bij werken zand opgespoten wordt. Dat zand wordt later gebruikt om wegen aan te leggen of terreinen op te hogen. Oeverzwaluwen zijn grote opportunisten. Het gebeurt dat een wand, die pas vrijdag gelegd is, de maandag daarop niet meer gebruikt kan worden omdat er tijdens het weekend nesten in gemaakt zijn. Alle vogels zijn beschermd, dus in zo’n gevallen leggen die beestjes het werk stil (lacht). Daarom boden we hen met de nestbakken vorig jaar een alternatief. Ze hebben die niet gebruikt, dus gaan we ze dit jaar bepleisteren, zodat het meer op zand lijkt. Voor de haven zou het tof zijn mocht dat lukken, want dan kan je zonder veel ruimteverlies alternatieve broedplaatsen creëren.”

“Laatst hebben we aan de oude legerbunkers aan de Schijns onze vreemdste vondst gedaan: we zijn daar op een hasjplantage gestoten (giert). Dan moest ik die mannen met hun drugsverleden toch even extra in de gaten gehouden!  Die was helemaal ingericht met een schommel, zitplaatsen … we hebben die installatie helemaal opgeruimd.”

Op de barricades voor honderden hectaren

“Het klopt dat ik in mijn begintijd bij Natuurpunt weleens op de barricades moest springen. In die tijd draaide men de hand er niet voor om om middenin de broedperiode werken te verrichten. Dankzij enkele politieke medestanders konden we alles samen honderden hectaren redden. Vanaf de jaren ’90 ontstond er meer toenadering tussen wij van Natuurpunt en de haven, om zulke toestanden in de toekomst te vermijden. Zo zijn we elkaar beter gaan aanvoelen en is er een samenwerking gegroeid, die ik nog altijd het waardevolste vind dat we met Natuurpunt kunnen bereiken hebben. Een mooi stuk natuur afgeven blijft demotiverend, maar er is tenminste begrip bij de haven dat zoiets gemanaged kan worden.”

“De meeste natuur in de haven kan ook wel tegen een stoot. Er kan eens een pijplijn lekken, na verloop van tijd herstelt de natuur zich daarvan. Als vrijwilliger die daar zoveel tijd insteekt is dat soms frustrerend, maar we zijn tegelijk heel blij met de zones van permanente ecologische infrastructuur die afgesproken zijn. Dat geeft een vorm van zekerheid dat de energie die je daar instopt niet zomaar teniet gedaan kan worden.”

“Met de havennatuur gaat het redelijk goed. Ik vind dat de Antwerpse haven een groene haven is, een voorbeeld is voor andere havens. Op Linkeroever merk je dat aan de uitbreidende populatie rugstreeppadden. Een ander voorbeeld is de zwatkopmeeuw die hier heel veel broedplaats vindt. De oeverzwaluwen doen het zeer goed en de vlinders profiteren van het maaibeleid. Denk maar aan de argusvlinder. Tot slot groeien er op verschillende plaatse wilde orchideeën, omdat de kalkgrond van de haven ideaal is voor hen. Dat zulke havenspecifieke soorten zich hier thuis voelen is mede de verdienste van de Groene Tornado’s. Zij zorgen er mee voor dat elke soort zijn specifieke habitat kan terugvinden in de haven, want als we niets zouden doen, zou alles naar bos evolueren.”

Doe mee!

Als wereldhaven is de haven van Antwerpen cruciaal voor de economische welvaart van het land. Daarvoor moet zij blijven ontwikkelen in harmonie met natuur en milieu. Ontwikkeling Havengebied Antwerpen legt daarom nieuwe leefgebieden aan, waarin fauna en flora weelderig bloeien.

Daarnaast kan Moeder Natuur rekenen op haar groene garde, waarin havenhelden als Willy doen wat ze kunnen om haar te beschermen. Mensen die zich vrijwillig inzetten om zoveel mogelijk pracht en praal te ontdekken, documenteren en opvolgen. Dankzij hun inzet, blijven de groene oases een echte trekpleister voor mens en dier.

Ben jij of ken jij iemand die de natuur koestert? Of die zich ontfermt over planten en dieren? Laat het ons weten, want wie de havennatuur beschermt, verdient een bloemetje!

Start typing and press Enter to search