Lepelaars roeren hun opvallende snavels al sinds het ontstaan door de grote waterplas van vogelparadijs Blokkersdijk. Speciaal voor hen bouwde conservator Willy Verschueren er zelfs een broedeiland, want de kolonie broedt nu in een gebied dat op termijn verdwijnt. In die zoete riet- en grasoase zitten ze net als duizenden water- en rietvogels veilig en rustig. 40 jaar geleden plooiden Willy en andere natuurliefhebbers zich namelijk dubbel om het natuurreservaat tussen Waaslandhaven en Linkerscheldeoever te beschermen.

Profiel

  • Naam: Willy Verschueren
  • Functie: Conservator natuurreservaat Blokkersdijk
  • Bedrijf: Natuurpunt Waasland vzw
  • Leeftijd: 69

Verwezenlijkingen

  • Maait graslanden en houdt het riet bosvrij
  • Volgt vogelpopulaties op
  • Legde nieuw broedeiland voor lepelaars aan
  • Spendeert al zijn vrije tijd aan het gebied en diens bewoners

“Als geboren en getogen Kapellenaar behaalde ik een A2 –diploma elektromechanica aan het Rijksinstituut voor Technisch Onderwijs. Eén van de leerkrachten daar was Paul Gerené. Na mijn studies ben ik schepen gaan herstellen op rechteroever. Het was in die tijd, midden jaren ’70, dat ik geïnteresseerd geraakte in vogels. Ik fietste vaak naar de Noorderkempen en de militaire domeinen en als ik daar een mooi vogeltje met veel kleurtjes zag, wilde ik weten wat dat was. Daarom kocht ik een vogelgids en werd ik lid van ornithologische vereniging De Wielewaal.”

“Tijdens een vogelinventaristie in De Maatjes in Nieuwmoer kwam ik mijn oud-leerkracht Paul Gerené opnieuw tegen. Voortaan reden we samen naar de activiteiten en onderweg vertelde hij mij over de toenmalige problematiek van Blokkersdijk, dat toen nog niet beschermd was. Het was toen al een vogelparadijs en Paul was er conservator. Stad Antwerpen was van plan om in de rietkraag aan de grens met de industrie het beton te storten dat ze tijdens de heraanleg van de expresweg gingen afschrapen. Daarmee wilden ze een heuvel bouwen zodat je de industrie niet meer zag liggen.”

Beschermengelen 
“Alleen was het daar toen al een belangrijke biotoop waar zeldzame vogels broeden, onder andere de bruine kiekendief en het baardmannetje. In de werkgroep Natuurbehoud Linkerscheldeoever vzw startten vogelliefhebbers een procedure om het gebied te klasseren en Paul vroeg of ik zin had om toe te treden. Op die manier geraakte ik betrokken bij het beheer van Blokkersdijk. Dankzij die werkgroep zijn Blokkersdijk, het Rot en het Vlietbos er nu nog. De dijk waaraan het gebied haar naam ontleent ligt er nog wel, maar door de ophoging zie je hem niet meer.”

“Nu is het beschermd op alle mogelijk manieren: als Europees vogelrichtlijngebied, als erkend natuurreservaat in het gewestplan en als VEN-gebied van het Vlaams Ecologische Netwerk. In 1998 ben ik mede-conservator geworden. Uit de werkgroep is ondertussen Natuurpunt Waasland gegroeid en die werkgroep kreeg al subsidies om het gebied te beheren. Nagenoeg al mijn tijd spendeer ik aan Blokkersdijk. Ik ben niet getrouwd, heb geen kinderen en ben al een tijdje op pensioen. Heel mijn carrière heb ik schepen hersteld en er waren toen maanden dat er geen werk was. Ook die tijd ging naar de vogels.”

Hotspot voor lepelaars
“Toen ik voor het eerst in het gebied kwam, was het daar nagenoeg één opgespoten zandvlakte. Het water was nog brak, want het Scheldezand was nog maar pas opgespoten. Het leek er sterk op het Zwin. Over 40 jaar heb ik dat zien evolueren naar een zoetwaterplas met heel brede rietkraag. De open zandvlaktes zijn graslanden geworden.”

“Gemiddeld broeden er tussen de 46 en 53 vogelsoorten en met de passanten erbij komen we tot een jaargemiddelde van 160 verschillende. Ons paradepaardje is de lepelaar. Sinds haar ontstaan is Blokkersdijk een cruciaal doortrekgebied voor lepelaars. Vanaf juni tot half oktober kan je ze hier in grote getale zien, dit jaar telden we er op een gegeven moment 92. Ze broeden graag op eilanden, want elk jaar broedt er een kolonie op de Verrebroekse plassen, een compensatiegebied dat gaat verdwijnen voor de havenuitbreiding. Als alternatief hebben we in Blokkersdijk en gelijkaardig broedeiland laten ontstaan.”

“Aan de ringen merken we dat de vogels van gebied naar gebied vliegen in de haven. Een voorbeeld was een heel herkenbaar bruine kiekendiefmannetje dat kwam jagen in Blokkersdijk en broedde in het Rietveld Kallo. Die uitwisseling tussen Kallo en Blokkersdijk is een beetje een zorgenkindje, omdat men op linkeroever nieuwe plaatsen zoekt voor windturbines. Het gebied dat ze op het oog hebben, ligt net tussen de vliegroutes tussen het rietveld en Blokkersdijk.”

Goede buren
“Een tweede zorg is dat er geen bufferzone is met de aangrenzende industrie. Dat staat toe dat de industrie kan opschuiven tot op 50 meter van de plas. Daar hopen we dringend een oplossing voor te krijgen. Onze verstandhouding met de buren is gelukkig goed. Dichtbij ligt een strook pijpleidingen van 3M en het bedrijf beheert die zelf. Ook onze andere buren, Mexiconatie en Arlanxeo, respecteren dat ze naast een Europees beschermd natuurreservaat liggen.”

“Europees vogelrichtlijngebied word je als 1% van de totale populatie van een bepaalde soort in Europa in jouw gebied voorkomt. In ons geval geldt dat voor de slobeend en de krakeend. Die komen hier in de zomer en het najaar massaal kleine waterbeestjes en planten eten. Het gebied is zodanig ingericht dat de vogels op de plas nauwelijks mensen zien lopen. Daarom komen ze hier ook ruien. Watervogels verliezen na het broedseizoen al hun slagpennen. Daardoor kunnen ze tijdelijk niet meer vliegen en zoeken een rustig gebied met voldoende voedsel om die periode te overbruggen. Dat maakt dat er in juli en augustus circa 2500 watervogels bij ons verblijven.”

“De Oosterweelverbinding zal die rust hopelijk niet al te sterk verstoren. Enerzijds vind ik het positief dat de tracés op onze vraag buiten ons gebied zullen lopen en dat 60% van het Sint-Annabos gespaard blijft. Anderzijds vind ik het jammer dat het geplande ecoduct tussen het Rot en het Vlietbos met 60 meter zeer smal is. Zeker omdat er mogelijks nog een fietspad doorloopt, zal dat voor de dieren eerder een barrière zijn. We gaan de invloed van de werken op het vogelrichtlijngebied samen met Universiteit Antwerpen monitoren en hopelijk kan er later nog iets bijgestuurd worden.”

Doe mee!

Als wereldhaven is de haven van Antwerpen cruciaal voor de economische welvaart van het land. Daarvoor moet zij blijven ontwikkelen in harmonie met natuur en milieu. Ontwikkeling Havengebied Antwerpen legt daarom nieuwe leefgebieden aan, waarin fauna en flora weelderig bloeien.

Daarnaast kan Moeder Natuur rekenen op haar groene garde, waarin havenhelden als Willy doen wat ze kunnen om haar te beschermen. Mensen die er hun hobby van maken zoveel mogelijk pracht en praal te ontdekken, documenteren en opvolgen. Dankzij hun inzet, blijven de groene oases een echte trekpleister voor mens en dier.

Ben jij of ken jij iemand die de natuur koestert? Of die zich ontfermt over planten en dieren? Laat het ons weten, want wie de havennatuur beschermt, verdient een bloemetje!

Start typing and press Enter to search